पिंपळगाव माळवी | खासेराव साबळे | नगरी नगरी :
हवामानातील गारव्याला निरोप देत उन्हाची तीव्रता वाढू लागल्याने नगर तालुक्यातील पिंपळगाव माळवी परिसरात ग्रामीण जीवनशैलीत पुन्हा एकदा उन्हाळी वाळवणांची लगबग सुरू झाली आहे. होळी नंतर उन्हाळ्याची चाहूल लागताच महिलांनी पारंपरिक पदार्थ तयार करण्याच्या कामांना वेग दिला असून गावागावांत अंगण आणि गच्च्या पुन्हा एकदा गजबजल्या आहेत.
शेतातील रब्बी हंगामासोबतच महिलांनी घरगुती नियोजन करत शेवया, पापड, कुरडई यांसारख्या पारंपरिक पदार्थांची तयारी सुरू केली आहे. सकाळी लवकर उठून महिला एकत्र येत या कामात गुंततात. गप्पा-टप्पा, एकमेकींना मदत आणि सामूहिक श्रम यामुळे या कामाला सामाजिक आणि सांस्कृतिक रंग चढतो.
🏡 परंपरेचा सुगंध आजही कायम
यांत्रिकीकरणामुळे सध्या बाजारात मशीनद्वारे तयार होणारे पदार्थ सहज उपलब्ध असले तरी, हाताने बनवलेल्या पदार्थांची चव आणि गुणवत्ता वेगळीच असल्याचे महिलांचे मत आहे. त्यामुळे अनेक कुटुंबे अजूनही पारंपरिक पद्धतीनेच वाळवण तयार करण्यावर भर देत आहेत. या प्रक्रियेमुळे वर्षभरासाठी आवश्यक साठा तयार होतो आणि बाजारातील महागड्या पदार्थांपेक्षा स्वस्त व आरोग्यदायी पर्याय उपलब्ध होतो.
🌤️ हवामानाचा अडथळा
मात्र, यंदा वातावरणातील सतत बदल आणि अचानक ढगाळ हवामानामुळे महिलांना वाळवण प्रक्रियेत अडचणींचा सामना करावा लागत आहे. पुरेसा सूर्यप्रकाश न मिळाल्यास पदार्थ नीट वाळत नाहीत, त्यामुळे वारंवार उघडपाकड करावी लागत असून कष्ट वाढत आहेत.
👨👩👧👦 कुटुंबाचा सहभाग
या पारंपरिक कामात महिलांसोबत घरातील मुली आणि मुलेही उत्साहाने सहभागी होत आहेत. उन्हाळी सुट्टीत मुलांना घरगुती कौशल्ये शिकवण्याची ही उत्तम संधी मानली जात असून, यामुळे कुटुंबातील एकोपा आणि परंपरा जपली जात आहे.
पिंपळगाव माळवीत सुरू झालेली वाळवणांची लगबग ही केवळ घरगुती काम नसून ग्रामीण संस्कृतीचा अविभाज्य भाग आहे. बदलत्या काळातही ही परंपरा टिकून असून, महिलांच्या श्रमातून आणि कुटुंबाच्या सहभागातून ती अधिक समृद्ध होत आहे.
