आरोग्य विशेष | नगरी नगरी :
फ्रिज हा आपल्या स्वयंपाकघरातील अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे. तो अन्नपदार्थ ताजे ठेवतो, वेळ वाचवतो आणि खराब अन्नामुळे होणारे धोके टाळतो. पण तुम्हाला माहीत आहे का, प्रत्येक पदार्थ फ्रिजमध्ये ठेवणे योग्य नसते? काही पदार्थ थंड तापमानात ठेवले तर त्यांची चव, पोषणमूल्य कमी होते आणि कधी कधी ते आरोग्यासाठीही हानिकारक ठरू शकतात. म्हणूनच खाली दिलेल्या पदार्थांना फ्रिजपासून दूर ठेवणे अधिक योग्य आहे.
🥔 बटाटे (Potatoes)
बटाटे साठवताना त्यांना थंड आणि कोरड्या ठिकाणी ठेवणे योग्य असते, पण अतिशय थंड ठिकाणी (फ्रिजमध्ये) ठेवू नये. कारण कमी तापमानात बटाट्यातील स्टार्च पटकन साखरेत बदलतो. यामुळे बटाट्याची चव बदलते आणि शिजवल्यावर त्याची टेक्स्चरही वेगळी होते.
👉 उकडलेले, भाजी किंवा भाजलेले बटाटे चांगले लागण्यासाठी ते रूम टेम्परेचरवरच साठवा.
🍌 केळी (Bananas)
केळी फ्रिजमध्ये ठेवली तर ती लवकर काळी पडतात. थंड तापमानामुळे त्यांच्या पिकण्याची प्रक्रिया बिघडते.
👉 थोडी कच्ची केळी विकत घेऊन ती नैसर्गिक तापमानात पिकू द्या.
✔ केळी रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्यासाठीही उपयुक्त असतात.
🍈 पूर्ण खरबूज / कलिंगड (Whole Melons)
फ्रिजमध्ये ठेवल्यास खरबूज किंवा कलिंगड लवकर खराब होऊ शकते.
👉 हे फळ रूम टेम्परेचरवर जास्त काळ टिकते.
✔ कापल्यानंतर मात्र ते लवकर वापरणे आवश्यक आहे.
🌿 तुळस (Basil)
तुळस फ्रिजमध्ये ठेवल्यास तिच्यावर काळे डाग पडतात आणि चव नष्ट होते.
👉 तुळस ताजी ठेवण्यासाठी तिला थोड्या पाण्यात आणि सावलीत ठेवा.
✔ खूप कमी तापमानामुळे तिची गुणवत्ता खराब होते.
🧅 कांदे (Onions)
कांद्याला हवेशीर जागा आवश्यक असते. फ्रिजमध्ये ठेवल्यास ते ओलसर होऊन लवकर खराब होतात.
👉 कांदे आणि बटाटे एकत्र ठेवू नयेत, कारण ते एकमेकांच्या खराब होण्याची प्रक्रिया वाढवतात.
✔ कांदे नेहमी फ्रिजबाहेर, कोरड्या व हवेशीर ठिकाणी ठेवा.
☕ कॉफी (Coffee)
काही लोक कॉफी फ्रिजमध्ये ठेवतात, पण ते योग्य नाही. फ्रिजमधील ओलसर आणि थंड हवा कॉफीची चव कमी करते आणि इतर पदार्थांचा वासही त्यात मुरतो.
👉 कॉफी कोरड्या आणि हवेशीर ठिकाणी ठेवणे अधिक योग्य आहे.
✔ त्यामुळे तुमची कॉफीची चव कायम राहते.
🧄 लसूण (Garlic)
फ्रिजमध्ये ठेवलेल्या लसूणला लवकर अंकुर फुटतात आणि तो आतून खराब होऊ शकतो.
👉 लसूण कोरड्या आणि उबदार ठिकाणी ठेवावा.
✔ फ्रिजमध्ये ठेवणे दीर्घकाळासाठी योग्य नाही.
🌶️ हॉट सॉस (Hot Sauces)
बहुतेक हॉट सॉसमध्ये व्हिनेगर आणि प्रिझर्व्हेटिव्ह असतात, त्यामुळे ते सहज खराब होत नाहीत.
👉 फ्रिजमध्ये ठेवल्यास त्यांच्या चवीची तीव्रता कमी होते.
✔ म्हणून ते किचन काउंटरवर ठेवणे चांगले.
🍞 ब्रेड (Bread)
ब्रेड फ्रिजमध्ये ठेवल्यास ती लवकर सुकते आणि कडक होते. थंड हवेमुळे तिचे स्टेल होणे जलद होते.
👉 ब्रेड रूम टेम्परेचरवर ठेवणे सर्वोत्तम.
✔ मात्र सँडविच बनवले असल्यास फ्रिजमध्ये ठेवू शकता.
अंडी ( eggs )
अंडी रेफ्रिजरेटरमध्ये ठेवल्याने ते सुरक्षित राहतात असं अनेकांना वाटतं पण तसं नाही. अंड्यातील प्रथिने, कॅल्शियम आणि ओमेगा 3 फॅटी ऍसिडस् रेफ्रिजरेटरमध्ये ठेवल्याने नष्ट होतात. सोबतच त्यांची मूळ चवही नष्ट होते.
साल्मोनेला बॅक्टेरियाची वाढ रोखण्यासाठी अंडी योग्य तापमानात साठवून ठेवावीत. साल्मोनेला बॅक्टेरिया अंडी बाहेरून आणि अंतर्गत दोन्ही दूषित करू शकतात. अंडी रेफ्रिजरेटरमध्ये ठेवल्याने त्यावरील बॅक्टेरिया देखील वाढू शकतात. अशा स्थितीत ते अंड्याच्या आतही शिरण्याची शक्यता असते.
⚠️ महत्त्वाचा निष्कर्ष
फ्रिज हा सर्व अन्नपदार्थांसाठी योग्य नाही. चुकीच्या साठवणुकीमुळे अन्नाची चव, गुणवत्ता आणि पोषणमूल्य कमी होऊ शकते. त्यामुळे कोणता पदार्थ कुठे ठेवायचा याची योग्य माहिती असणे आवश्यक आहे.
