🟥 १ एप्रिल महत्वाच्या घटना
🔹 १८८७ : मुंबई अग्निशमन दलाची स्थापना करण्यात आली. शहरातील वाढत्या आगीच्या घटनांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी ही सेवा अत्यंत महत्त्वाची ठरली.
🔹 १८९५ : भारतीय लष्कराची औपचारिक स्थापना झाली. पुढे हे लष्कर देशाच्या संरक्षणासाठी एक सक्षम आणि आधुनिक शक्ती म्हणून विकसित झाले.
🔹 १९२४ : रॉयल कॅनेडियन हवाई दलाची स्थापना झाली, ज्यामुळे कॅनडाच्या संरक्षण व्यवस्थेला बळकटी मिळाली.
🔹 १९२८ : पुणे वेधशाळेच्या कामकाजास प्रारंभ झाला. हवामान अंदाज आणि संशोधनासाठी ही वेधशाळा महत्त्वाची ठरली.
🔹 १९३३ : भारतीय हवाई दलाच्या पहिल्या विमानाने कराची येथे उड्डाण केले. भारतीय वायुसेनेच्या इतिहासातील हा एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो.
🔹 १९३५ : भारतीय रिझर्व्ह बँकेची स्थापना झाली. देशाच्या आर्थिक व्यवस्थेचे नियमन आणि चलन नियंत्रण यासाठी ही सर्वोच्च बँक आहे.
🔹 १९३६ : ओरिसा (ओडिशा) राज्याची स्वतंत्र स्थापना झाली. भाषिक राज्यरचनेचा हा एक महत्त्वाचा टप्पा होता.
🔹 १९३७ : रॉयल न्यूझीलंड हवाई दलाची स्थापना झाली.
🔹 १९५५ : ‘गीतरामायण’मधील पहिले गाणे पुणे आकाशवाणीवरून प्रसारित झाले. योगायोगाने हा दिवस रामनवमीचा होता, त्यामुळे या कार्यक्रमाला विशेष धार्मिक व सांस्कृतिक महत्त्व प्राप्त झाले.
🔹 १९५७ : भारताने दशमान पद्धती (Decimal System) स्वीकारली. नाणी व चलन व्यवहार अधिक सुलभ करण्यासाठी हा मोठा बदल होता.
🔹 १९७३ : उत्तराखंडमधील कॉर्बेट नॅशनल पार्कमध्ये ‘प्रोजेक्ट टायगर’ची सुरुवात झाली. वाघांचे संरक्षण आणि संवर्धनासाठी हा महत्त्वाचा उपक्रम ठरला.
🔹 १९७६ : जगप्रसिद्ध तंत्रज्ञान कंपनी Apple Inc. ची स्थापना झाली. पुढे ही कंपनी संगणक व स्मार्टफोन क्षेत्रात क्रांती घडवणारी ठरली.
🔹 २००४ : Google कंपनीने ‘Gmail’ ही ई-मेल सेवा सुरू केली. डिजिटल संवादात हा मोठा बदल मानला जातो.
🟩 १ एप्रिल जन्मदिन (प्रेरणादायी व्यक्तिमत्वे)
🔸 १२२० – सम्राट गो-सागा : जपानचे सम्राट, ज्यांनी देशाच्या प्रशासनात महत्त्वाची भूमिका बजावली.
🔸 १२८२ – लुई चौथा : पवित्र रोमन सम्राट, युरोपियन राजकारणात प्रभावशाली व्यक्तिमत्व.
🔸 १५७८ – विल्यम हार्वी : इंग्लिश शरीरशास्त्रज्ञ; मानवी शरीरातील रक्ताभिसरणाची क्रिया स्पष्ट करणारे महान संशोधक.
🔸 १६२१ – गुरू तेग बहादूर : शिख धर्माचे नववे गुरू; धर्मस्वातंत्र्यासाठी बलिदान देणारे महान संत.
🔸 १८६५ – रिचर्ड अॅडॉल्फ झिसिमंडी : नोबेल पुरस्कार विजेते रसायनशास्त्रज्ञ.
🔸 १८८९ – डॉ. केशव बळीराम हेडगेवार : राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे संस्थापक; संघटनात्मक कार्यासाठी प्रसिद्ध.
🔸 १९०५ – गॅस्टन आयस्केन्स : बेल्जियमचे पंतप्रधान आणि अर्थतज्ज्ञ.
🔸 १९०६ – अलेक्झांडर याकोव्हलेव्ह : रशियन विमान अभियंता; याकोव्हलेव्ह डिझाइन ब्युरोचे संस्थापक.
🔸 १९०७ – शिवकुमार स्वामी : भारतीय धार्मिक नेते आणि समाजसेवक.
🔸 १९१२ – पं. शिवरामबुवा दिवेकर : हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत क्षेत्रातील प्रसिद्ध कलाकार.
🔸 १९१९ – जोसेफ मरे : अमेरिकन सर्जन; अवयव प्रत्यारोपणासाठी नोबेल पुरस्कार विजेते.
🔸 १९३३ – क्लॉड कोहेन-तन्नूजी : नोबेल पारितोषिक विजेते भौतिकशास्त्रज्ञ.
🔸 १९३६ – तरुण गोगोई / अब्दुल कादिर खान / जीन-पास्कल डेलामुराझ : राजकारण, विज्ञान आणि प्रशासन क्षेत्रातील महत्त्वाची नावे.
🔸 १९४० – वंगारी माथाई : केनियन पर्यावरणवादी; नोबेल शांतता पुरस्कार विजेत्या.
🔸 १९४१ – अजित वाडेकर : भारतीय क्रिकेट संघाचे माजी कर्णधार.
🔸 १९५३ – हरी चंद : भारतीय धावपटू; आशियाई स्पर्धांमध्ये उल्लेखनीय कामगिरी.
🔸 १९६८ – अलेक्झांडर स्टब : फिनलंडचे पंतप्रधान; राजकारण आणि शिक्षण क्षेत्रात सक्रिय.
🟩 १ एप्रिल महत्त्वाचे दिवस :
‘एप्रिल फूल डे’ (April Fools’ Day) :
एप्रिल फूल डे: हा दिवस जगभरातील अनेक देशांमध्ये एकमेकांची थट्टा-मस्करी करून किंवा खोड्या काढून साजरा केला जातो. या परंपरेची सुरुवात १५८२ मध्ये फ्रान्सने ज्युलियन कॅलेंडरऐवजी ‘ग्रेगोरियन कॅलेंडर’ स्वीकारल्यापासून झाल्याचे मानले जाते.
ओरिसा राज्य स्थापना दिन (उत्कल दिवस): भारतात १ एप्रिल हा दिवस ओडिशा राज्याचा स्थापना दिवस म्हणूनही साजरा होतो.
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) स्थापना दिन: भारतीय रिझर्व्ह बँकेची स्थापना १ एप्रिल १९३५ रोजी झाली होती.
आर्थिक वर्षारंभ: भारतात अधिकृत आर्थिक वर्षाची (Financial Year) सुरुवात १ एप्रिलपासून होते.
