घटना :
🔹 १८०४ : पहिले स्वयं-चालित वाफेवर चालणारे लोकोमोटिव्ह सुरू झाले. औद्योगिक क्रांतीतील हा महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो.
🔹 १८४२ : जॉर्ज ग्रीनॉ — यांना शिवणाच्या मशिनचे (शिवणयंत्र) पेटंट मिळाले.
🔹 १८४८ : द कम्युनिस्ट मॅनिफेस्टो — कार्ल मार्क्स आणि फ्रेडरिक एंजल्स यांनी ‘द कम्युनिस्ट मॅनिफेस्टो’ प्रकाशित केला.
🔹 १८६६ : ल्युसी हॉब्ज टेलर — दंतचिकित्सा शाळेतून पदवी मिळवणाऱ्या पहिल्या अमेरिकन महिला ठरल्या.
🔹 १८७८ : न्यू हेवन, कनेक्टिकट येथे पहिली टेलिफोन डिरेक्टरी प्रकाशित झाली.
🔹 १९१५ : लाहोर कट — लाहोर, बनारस व मीरठ येथे सशस्त्र क्रांतिकारी उठाव.
🔹 १९१६ : पहिले महायुद्ध — व्हरडूनची लढाई फ्रान्समध्ये सुरू झाली.
🔹 १९१८ : कॅरोलिना पॅराकीट या पक्ष्याच्या शेवटच्या सदस्याचा सिनसिनाटी प्राणीसंग्रहालयात मृत्यू; प्रजाती नामशेष.
🔹 १९२१ : जॉर्जिया — लोकशाही प्रजासत्ताकाच्या संविधान सभेने पहिली राज्यघटना स्वीकारली.
🔹 १९२५ : द न्यु यॉर्कर या प्रतिष्ठित मासिकाचा पहिला अंक प्रकाशित.
🔹 १९३४ : ऑगस्टो सँडिनो निकाराग्वा देशाचे क्रांतिकारक, यांना फाशी देण्यात आली.
🔹 १९४८ : NASCAR ची स्थापना.
🔹 १९७२ : लुना20 — सोव्हिएत संघाचे मानवरहित अंतराळयान चंद्रावर उतरले.
🔹 १९९५ : स्टीव्ह फॉसेट — फुग्यातून पॅसिफिक महासागर एकट्याने ओलांडणारे पहिले व्यक्ती.
🔹 २०१३ : हैदराबाद बॉम्बस्फोट — मालिकाबद्ध स्फोटांत १७ जणांचा मृत्यू, ११९ जखमी.
🔹 २०२२ : रशिया-युक्रेन युद्ध — रशिया ने लुहान्स्क व डोनेस्तक प्रजासत्ताकांना स्वतंत्र घोषित करून त्या भागात लष्करी ताफा पाठवला.
🔹 २०२३ : न्यू स्टार्ट करार — रशियाचे राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतिन यांनी अमेरिकेसोबतचा अण्वस्त्र नियंत्रण करारातील रशियाचा सहभाग निलंबित केला.
जन्म :
१७८८: फ्रान्सिस रोनाल्ड्स — ब्रिटीश शास्त्रज्ञ, पहिले कार्यरत इलेक्ट्रिक टेलीग्राफ बनवणारे अभियंते
१७९४: अँटोनियो लोपेझ डी सांता अण्णा — मेक्सिको देशाचे ८वे अध्यक्ष
१८२१: चार्ल्स स्क्रिब्नर (पहिले) — अमेरिकन प्रकाशक, चार्ल्स स्क्रिब्नर सन्स कंपनीचे संस्थापक
१८५६: हेंड्रिक पेट्रस बर्लागे — डच वास्तुविशारद, बेउर्स व्हॅन बर्लेजचे रचनाकार
१८६५: जॉन हेडन बॅडले — इंग्रजी लेखक, शिक्षक, बेडलेस स्कूलचे संस्थापक
१८७५: जीन काल्मेंट — १२२ वर्षे आणि १६४ दिवस जगलेल्या फ्रेन्च महिला
१८९४: शांतिस्वरूप भटनागर — भारतीय कोलॉइड रसायनशास्त्रज्ञ — पद्म भूषण
१८९५: हेन्रिक डॅम — डॅनिश बायोकेमिस्ट आणि फिजियोलॉजिस्ट — नोबेल पारितोषिक
१८९७: सूर्यकांत त्रिपाठी निराला — भारतीय कवी आणि लेखक
१९११: भबतोष दत्ता — अर्थतज्ञ
१९१५: अँटोन व्रतुसा — स्लोव्हेनिया देशाचे पंतप्रधान
१९२४: रॉबर्ट मुगाबे — झिम्बाब्वे देशाचे २रे राष्ट्रपती
१९४२: जयश्री गडकर — मराठी हिंदी चित्रपट अभिनेत्री
१९४३: डेव्हिड गेफेन — अमेरिकन उद्योगपती, ड्रीमवर्क्स आणि गेफेन रेकॉर्ड्स कंपनीचे सहसंस्थापक
१९५०: साहले-वर्क झेवडे — इथिओपिया देशाच्या पहिल्या महिला अध्यक्ष
१९६०: प्लामेन ओरेशर्स्की — बल्गेरिया देशाचे ५२वे पंतप्रधान
१९७०: मायकेल स्लॅटर — ऑस्ट्रेलियन क्रिकेटपटू
१९७७: केविन रोज — अमेरिकन उद्योगपती, डिग कंपनीचे सहसंस्थापक
१९८०: जिग्मे खेसर नामग्याल वांगचुक — भूतान देशाचे ५वे राजा
जागतिक दिवस :
आंतरराष्ट्रीय मातृभाषा दिन : भाषा आणि संस्कृतीप्रती जागरूकता निर्माण करण्याचा दिवस .
ऐतिहासिक संदर्भ: १९५२ मध्ये ढाका विद्यापीठातील विद्यार्थ्यांनी बांग्ला भाषेच्या हक्कासाठी केलेल्या आंदोलनात प्राण गमावले होते, ज्यांना या दिवशी श्रद्धांजली वाहिली.
युनेस्कोची घोषणा: १७ नोव्हेंबर १९९९ रोजी युनेस्कोने हा दिवस साजरा करण्यास मान्यता दिली, जो फेब्रुवारी २००० पासून जगभरात साजरा केला जातो.
महत्त्व: जगातील भाषांचे संरक्षण करणे, बहुभाषिक शिक्षणाला चालना देणे आणि मातृभाषेचे महत्त्व अधोरेखित करणे.
