कोपरगाव | किसन पवार | नगरी नगरी :
(water) गोदावरी खोऱ्यातील वाढत्या पाणीटंचाईच्या पार्श्वभूमीवर नगर आणि नाशिक जिल्ह्यातील दुष्काळी गावांना प्राधान्याने पाणी देण्याची मागणी पुन्हा एकदा जोर धरत आहे. निळवंडे कालवा कृती समिती व शेतकरी संघटनेच्या वतीने निळवंडे प्रकल्प व भोजापूर धरणाच्या लाभक्षेत्रातील एकूण २०९ गावांसाठी पाणी आरक्षित करण्याची मागणी प्रशासनाकडे करण्यात आली आहे.
या संदर्भात उर्ध्व प्रवरा-२ (निळवंडे) धरणाचे कार्यकारी अभियंता प्रदीप हापसे आणि कालवा विभागाचे अभियंता अमोल कवडे यांना निवेदन देण्यात आले. यात निळवंडे प्रकल्पाखालील १९० दुष्काळी गावे तसेच भोजापूर धरणाखालील १९ गावांचा समावेश असून, या सर्व गावांना पश्चिमेकडील अतिरिक्त पाण्यात अग्रक्रम देण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
🟩 मराठवाड्यावर भर; अहिल्यानगर-नाशिककडे दुर्लक्ष?
(water) राज्य सरकारने मराठवाड्यासाठी तब्बल ९० हजार कोटी रुपयांची तरतूद जाहीर केली असताना, नगर आणि नाशिक जिल्ह्यातील वर्षानुवर्षे दुष्काळाचा सामना करणाऱ्या गावांकडे दुर्लक्ष झाल्याचा आरोप शेतकरी संघटनांनी केला आहे. विशेषतः नाशिकच्या पूर्व भागातील आणि नगर जिल्ह्यातील अनेक गावे अद्यापही पाण्यासाठी संघर्ष करत आहेत.
🟦 न्यायालयीन लढाही सुरू
शेतकरी संघटनेचे नानासाहेब जवरे व रूपेंद्र काले यांनी या प्रश्नावर मुंबई उच्च न्यायालयाच्या औरंगाबाद खंडपीठात जनहित याचिका दाखल केली होती. सुनावणीदरम्यान न्यायालयाने राज्य सरकारला नोटीस बजावत गोदावरी खोऱ्यातील पाणी प्रश्नाचे गांभीर्य अधोरेखित केले होते.
🟧 अतिरिक्त पाणी वळविण्याची योजना
उत्तर कोकणातील नार-पार, दमणगंगा, वैतरणा आणि उल्हास नदीखोऱ्यांतील अतिरिक्त पाणी गोदावरी खोऱ्यात वळविण्याबाबत २००१ व २०१९ मध्ये समित्या स्थापन करण्यात आल्या होत्या. या अहवालानुसार सुमारे ८९.९२ टीएमसी पाणी वळविण्याचा प्रस्ताव आहे.
या योजनेत घाटघर परिसरातील हिवरा व साम्रद नाल्यांवर बंधारे उभारून पश्चिमेकडील पाणी पूर्वेकडे वळविण्याचा विचार आहे. यामुळे निळवंडे प्रकल्पासाठी सुमारे १२८७ दशलक्ष घनफूट अतिरिक्त पाणी उपलब्ध होऊ शकते, तर उर्ध्व प्रवरा खोऱ्यात एकूण १५ टीएमसी पाण्याची उपलब्धता निर्माण होण्याची शक्यता आहे.
🟪 गावांमध्ये वाढती नाराजी
सिन्नर तालुक्यातील माळवाडी, दूषिंगवाडी, दातली, नांदुर शिंगोटे, खंबाळे, पांगरी, चास, भोकणी, सुरेगाव तसेच संगमनेर तालुक्यातील चिंचोली गुरव, लोहारे, कासारे, पिंपळे, सोनेवाडी, पारेगाव, पोखरी, केलवड आदी गावांमध्ये या प्रश्नावर नाराजी वाढत आहे.
🟫 शेतकऱ्यांचा इशारा
निळवंडे कालवा कृती समिती व शेतकरी संघटना गेल्या अनेक वर्षांपासून या मागणीसाठी प्रयत्न करत असून, शासनाने तातडीने सकारात्मक निर्णय न घेतल्यास आंदोलन तीव्र करण्याचा इशाराही देण्यात आला आहे.
या निवेदनावेळी समितीचे नानासाहेब जवरे, रूपेंद्र काले, मच्छिंद्र दिघे, नानासाहेब गाढवे, उत्तम जोंधळे, तानाजी शिंदे, भाऊसाहेब शिंदे, प्रकाश सोनवणे आदींसह मोठ्या संख्येने शेतकरी उपस्थित होते.
अहिल्यानगर-नाशिक जिल्ह्यातील दुष्काळी गावांसाठी पाणी हा जीवन-मरणाचा प्रश्न बनला असून, पश्चिमेकडील अतिरिक्त पाण्याच्या योजनेत या गावांना प्राधान्य देण्याची मागणी आता अधिक तीव्र झाली आहे. शासनाने या प्रश्नावर तातडीने निर्णय घेऊन दुष्काळी भागाला दिलासा देणे आवश्यक असल्याची भावना व्यक्त होत आहे.
